کد خبر: ۲۲۶۵
تاریخ انتشار: ۰۹:۲۱ - ۲۱ تير ۱۳۹۴ - 12 July 2015
اخبار روز تئاتر : مناقب خوانی گونه ای از ستایشگری مذهبی و روایات حماسی، آئینی، مذهبی و هنری است که به شکل تلویحی و ضمنی در مقام ستایش خداوند سبحان صورت می گرفته است.

خبرگزاری ایرنا نوشت :مناقب خوانی، آیینی باستانی برای ستایش مهر خداوند در رمضان
آیین های نمایشی، اشکال روایی و خرده روایت های اجرایی در فرهنگ و هنر ایرانی دارای دو قسم متکی بر ادبیات منظوم و یا متکی بر ادبیات منثور و محاوره ای در شیوه اجرایی بوده است.

در کنار تقسیم بندی کلی آیین های نمایشی درتمامی سرزمین های دارای تنوع قومی، فرهنگی و اقلیمی به گونه های سور و سوگ، کشورهایی که در فرهنگ نوشتاری و ادبی دارای ریشه های عمیق و ژرفی بودند سعی کردند تا با تخصیص دو نوع زبان و لحن مختلف در بیان روایت های آیینی علاوه بر تنوع بخشی زبان روایی در جذب و جلب مخاطبان موفق تر عمل کنند.

به عنوان مثال در بین کشورهای صاحب تمدن چون مصر، چین، هند و ایران، تنها ایران و مصر هستند که در زمره ادبیات مکتوب، غنایی و شفاهی دارای قدمت و سابقه هستند و ذوق ادبی در تمامی احوال زندگی مردمان این دو تمدن تاریخ ساز مجال ظهور و بروز پیدا کرده است.

آنچه بیش از همه مشخص است این است که وقتی صحبت از ادبیات منظوم، حماسی، آیینی و غنایی مطرح می شود قدرت چربش شاعران، مدیحه سرایان و نویسندگان ایرانی بسیار بیشتر از همتایان ادب دوست مصری بوده است به گونه ای که امروزه جز رد پایی کم رنگ از اشعار جهان عرب در شکل اجرای آیین ها نمایشی و خرده روایت هایی آیینی چیزی باقی نمانده است.

این در حالی است که ایرانیان در زمینه شعر و شاعری از قرن چهارم هجری اسنادی به شکل مکتوب دارند (اشعار رودکی) و در این نکته شکی وجود نداشته و ندارد که پیشینه شعر و شاعری و قدمت ادبیات منظوم ایرانی به سال های دورتر و دوران باستان باز می گردد.

** مناقب خوانی، ستایش مذهبی، حماسی و آیینی خداوند
مناقب خوانی گونه ای از ستایشگری مذهبی و روایات حماسی، آئینی، مذهبی و هنری است که به شکل تلویحی و ضمنی در مقام ستایش خداوند سبحان صورت می گرفته است.
منقبت خوان به لحاظ واژه شناسی تاریخی به مداح شیعه گفته می شود. مناقب خوانان در مجالسی که در مساجد یا تکایا برپا می شد به منقبت خوانی می پرداختند. براساس تاریخ و در ریشه شناسی شکل گیری این آیین آمده است که منقبت خوانان مبلغان دینی و مذهبی بوده اند که به نقل و صوت و مدح و بیت، ارادات خود را به امام حسین(ع) و خاندان عصمت و طهارت ابراز می کردند.
منقبت خوانی با آغاز شعر پارسی شکوفاشد و به این ترتیب بسیاری از آثار آوایی و شفاهی منقبت خوانی از کلام باشکوه شاعران برجسته ادب پارسی که دلباخته خاندان عصمت و طهارت بودند، تأثیر گرفت و در میان مردم زمزمه شد.

مدح رشادت های شهدای کربلا، جوانمردی های حضرت عباس(ع) و شخصیت الوهی و متعالی حضرت امام حسین(ع) در صدا و آوای منقبت خوانان به گوش مردم می رسید و دل های آنان را به سرچشمه معرفت گره می زد.

** گریز و گذار منقب خوانان از عاشورا به ماه صیام
در ادامه تکثر و تطور آیین های اسلامی و فرهنگ شیعه در کنار ارزش گذاری به قیام امام حسین(ع) و نمایشگران آیینی منقبت خوان از این آیین در دیگر مناسک و سنن آیین فرهنگ مذهبی و دینی وارد شدند که یکی از تجلی گاه های این گریز و گذار این نمایشگران در ماه مبارک رمضان شکوفا شد.
پس از آنکه مناقب خوانی جزو آئین های عاشورایی و نیایشی مردم شد، اجرای این آیین در ایام ماه مبارک رمضان به ویژه در لیالی قدر جای خود را باز کرد، در این آیین منقبت خوانان با صوت و لحن زیبایی کلام ها، داستان ها و روایات مربوط به حضرت علی(ع) و داستان های صدر اسلام را نسل به نسل و سینه به سینه برای آیندگان به عنوان میراثی ارزشمند، فرهنگی و مذهبی انتقال دادند.

** سیر تاریخی آیین منقبت خوانی، از عصر سامانی تا دوران آل بویه
اشعار مدح و منقبت حضرت علی(ع)، امام حسین(ع) و خاندان آل محمد(ص) از همان دوران سامانیان در کلام دلباختگان معصومین ظهور پیدا کرد و در زمان غزنویان و سلاجقه فراگیر شد. با این حال این حکام به ویژه در زمان غزنویان با مخالفت این دولتمردان مواجه شد و بار دیگر اشعار در زمان آل بویه به اوج و شکوفایی رسید و در دوران صفویه به شیوه ای منظم و پویا در میان مردم رواج یافت.
با این حال در ادبیات عرب نیز شاعران مشهوری از جمله کمیت ابن زید اسدی، دعبل خزاعی و سید حمیری، مدح و منقبت را رواج دادند و به این ترتیب تاریخچه آئین مناقب خوانی با ادبیات عاشورایی و ادبیات رمضان از یربا تا کنون ریشه و پیوند ناگسستنی پیدا کرد.

هوشنگ جاوید نویسنده کتاب مناقب خوانی در بخشی از این کتاب چنین می نویسد: گذشتگان ما فضیلت شنیدن و فضیلت دیدن را خوب می دانستند، وقتی که نگاه می کنیم به گستره های نغمات آوایی در کشور خودمان، به یک اقیانوس بر می خوریم، اقیانوسی که از خلیج فارس شروع می شود و تا دریای خزر ادامه پیدا می کند.

وی ادامه یادآرو شده است: منقبت نخل قد کشیده علی(ع) است بر آسمان ایمان در طول تاریخ، گام های مرد عدالت، رادی وجوانمردی است در عصر پر از بیگانگی است. منقبت صدایی است که زنجیر های ستم را از هم می درد. منقبت، حکایت مردی را آواز می دهد که رنج، صیقلش می داد، و در هر گام پر غرور و شکوهمندش چهره پر نیرنگ ستمگران را می نمایاند و منقبت هرچند خیال، اما بازتاب محض حقیقت است. شعر ترین شعر ایمان و ایقان است.

ارزیابی و توصیه
از این محتوا راضی هستید؟
چنانجه از محتوای این صفحه رضایت دارید می توانید با فشردن کلید گوگل پلاس وان این صفحه را در نتایج جستجوی گوگل محبوب کنید. با این کار به سایرین کمک می کنید تا به نتایج بهتری در جستجوی خود دست یابند.
مطالب مرتبط
بازدید از صفحه اول
sendارسال به دوستان
printنسخه چاپی
نظر شما
  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، « آتیسام » مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد .
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
پربیننده ترین ها
آخرین اخبار سایت